Le Gagneur, #4, 15 Jen 2014

Konpòtman yon KRETYEN

nan FOUTBÒL

“ Se sak fè, kit n’ap manje, kit n’ap bwè, nenpòt kisa n’ap fè, fè’l pou sa sèvi yon lwanj pou Bondye “ (1 Korent 10.31)

Fot de konesans nan Pawòl Bondye a ak meditasyon, gen anpil kretyen ki rive aji pi mal pase yon moun ki pa kretyen. Lè konsa, se pa de mal yo fè pale Levanjil ak Bondye. Aprè Pol fin ekri pawòl sa a, li kontinye pou’l di kretyen yo: “Se pou nou viv yon jan pou nou pa bay ni jwif yo, ni moun ki pa jwif yo [ki pa kretyen], ni legliz Bondye a okazyon tonbe nan peche” (1 Korent 10.32). Kòm yon esklav lajistis (Women 6.18) kretyen an la pou Li fè Bondye plezi nan jan l’ap mennen vi li pami moun ki pa kretyen yo. Li la pou li briye tout kote li pase (Matye 5.8).

Nou pibliye atik sa a pou mete tout kretyen nan Legliz Bondye a klè sou sa ki konsène foutbòl, sitou zafè fanatik sa ki konn bay rezilta negatif. Nou espere ke tout kretyen ki sensè ap konprann enpòtans pratik Levanjil la nan tout domèn aprè yo fin fè lekti sa a.

MOTIVASYON MONDYAL

20tyèm edisyon Koupdimond la ap fèt soti 12 jwen pou rive 13 jiyè 2014, nan peyi Brezil  kote li te fèt deja nan lane 1950. Pwogram sa a ki fèt chak 4 lane nan yon peyi diferan nan mond lan motive tout kalite moun, nan tout kalite relijyon. Nan moman sa, gen biznis k’ap fè kòb, anpil piblisite, anpil chalè, anpil danje tou plane sou tèt fanatik k’ap kite pasyon foutbòl mennen yo pi lwen, jis konn rive gen lanmò.

ESKE OU SE YON KRETYEN ?

Li pa yon nouvèl ke tout moun konnen ke yon kretyen se patizan Kris, men konbyen fwa yon patizan Kris defann Kris (Matye 12.30) ? Eske ou se kretyen paske ou pote non an, oubyen paske ou viv tankou kretyen ?  Daprè 1 Korent 10.31 an, yon kretyen se yon moun k’ap viv pou Bondye nan jan li panse, jan li pale ak jan li aji pou fè lwanj pou Li.

KOMAN OU KA FE LWANJ POU BONDYE ?

Se pa lè ou ap chante, ou fè lwanj Bondye sèlman. Menm jan ak adorasyon an, chante se youn nan tout mwayen ki genyen pou fè lwanj Bondye. Si se te chante sèlman ki te ka fè lwanj Bondye, moun ki pa konn chante, sitou bèbè yo, pa t’ap ka fè lwanj Bondye. Nan 1 Korent 10.31 an, Pòl p’ap pale de « chante » pou fè lwanj, men de « sa kretyen an ap fè». Nan Jan 4.24 la tou, Jezi pa’t vle di ke se nan chante pou’n adore Bondye. Bib kreyòl la di : « Bondye se Lespri Li ye. Tout moun k’ap sèvi L se pou yo sèvi L nan lespri yo jan sa dwe fèt la. » (Jan 4.24). Pakont, nan Efezyen 5.19, Kolosyen 3.16 Pòl pale de kantik ak chante.  Nan Sòm 33.2-3, salmis la di : « Jwe enstriman mizik pou di Senyè a mèsi ! Jwe gita dis kòd la, fè fèt pou Li. Chante yon chante tou nèf pou Li. Wi, jwe bèl mizik, chante byen fò.» Pi gran prèv ke yon moun fè lwanj Bondye se lè l’ap mennen yon vi apa pou Li. Rezon an se paske yon moun ka chante, konpoze chante ak jwe mizik san li pa kretyen, tandike se sèlman moun ki gen Sentespri a rete nan li ki ka mennen yon lavi apa pou Bondye. (Women 8.5-8)

PANSE KRETYEN AN

Kòm premye e pi gran kòmandman, Jezi te reponn ak yon doktè lalwa konsa : « Renmen Bondye ak tout kè ou, ak tout nanm ou, ak tout lide [panse] ou» (Matye 22.37). Se panse nou yo, sa vle di lide n’ap fè ke moun pa konnen, ki pèmèt nou ka reflechi ak pran konsyans de aksyon nou ak pawòl nou. Tout moun ka fè move panse. Si li pa kretyen, konsyans li ka fè’l aji byen, men si li se kretyen, Sentespri a la pou konvenk li de vye panse l’ap fè. Yon moun ki p’ap panse avan li aji, ka nan regrè aprè paske vle ou pa, konsyans li ap jije’l. Kretyen an gen plis avantaj paske li gen Sentespri an plis ki depase sajès ke konsyans li te ka ba li. N’ap viv nan yon mond ki tèlman koronpi ke nou pa ka konte sou konsyans nou pou montre nou sa k’ap fè Bondye plezi ou pa. Pou lòm, se lè nou fè yon aksyon, nou peche. Poutan, Bondye pa wè’l konsa (Matye 5.28 ; 9.4 ; 12.34-35). Lè nou fin panse, ide nou yo rete nan kè nou. E se depi la tou, nou peche. Ou evite fè vye panse, tankou : joure ak frape yon moun ki pa fanatik ekip ou. Se depi nan panse ou pou’w retire vanjans, vye pawòl ki ka fwase fanatik yon lòt ekip. Plis ou panse ak vye aksyon, se plis ou aji mal.

PAWOL KRETYEN AN

Se pa sèlman lè ou nan yon sèvis kèlkonk ou ka/dwe di bon koze ak konpòte ou tankou moun de byen. Sa ka fè ou gen 2 pèsonalite : youn nan Legliz la ak yon lòt deyò a. Kòm foutbòl se zafè tout fanatik, ou oblije aji tankou tout fanatik aji. Ki diferans ki t’ap genyen ant ou menm ak yon moun ki pa kretyen ? Apot Pòl ekri kretyen nan Lavil Efèz pou’l di yo : “ Pa kite okenn move pawòl soti nan bouch nou.“ (Efezyen 4.29a). Li pale nan menm sans la ak kretyen Kolòs yo tou: « Lè n’ap pale, di bagay ki pou fè yo [moun ki pa kretyen yo] kontan, ki pou entèrese yo, konn kijan pou nou reponn chak moun » (Kolòs 4.6). Pi souvan, se pawòl ki mennen aksyon. Bon pawòl mennen bon aksyon, vye pawòl vye aksyon. Se sa ki fè li pi bon pou yon kretyen ta evite swiv yon match foutbòl kote ki gen vye pawòl k’ap site. Prefere ou pa gade yon match, menmsi se te ekip ou, olye pou’w fin gade li epi pou Sentespri Bondye gen lapenn (1 Tesalonisyen 5.19). Olye ou di sa’w pa ka fè oubyen sa Levanjil pa bò’w dwa fè, prefere ou pa nan plas pou’w fè’l. Se pou glwa Bondye !

AKSYON KRETYEN AN

Aksyon se sanse twazyèm bagay ki vini nan konpòtman lòm nan : 1)panse, 2)pale, 3)aji. Lè ou fin panse, ou di sa’w panse a, answit ou fè sa ou di a, finalman, ou reyalize’l. Pòl mande kretyen Kolòs yo pou yo mennen tèt yo byen avèk moun ki pa kretyen yo. (Kolosyen 4.5) Se fasil pou ou antoure ak moun ki pa konvèti k’ap gade match menm kote ak ou. Se pou ou toujou sonje ke ou se yon lòt moun (2 Korent 5.17). Si lontan, ou te konn aji mal nan zafè fanatik, se pou ou konnen ke vi sa a pa pou ou ankò paske Kris te vin pote yon chanjman jou ke ou te aksepte Li kòm Sovè ak Senyè ou. Chak fwa ou fè yon aksyon, ou ta dwe reflechi pou’w konnen si ou te byen aji daprè sa Bondye vle. Li pi bon ankò, si’w reflechi avan ou aji. Moun ki pa kretyen yo ap swiv ou, mwens vye jès ou fè, yo kritike ou : An ! Se pa entèl ki te konvèti lòdjou a k’ap fè sa a ? Kretyen sa yo !. Asireman, sa a pa fè lwanj Bondye, paske menm payen an jwenn bò pou pale lafwa ou mal. Se sa Pòl te vle fè kretyen Korent yo konprann (1 Korent 10.32). Si ou bezwen mennen yon moun bay Kris, se pou ou montre ke lavi ou chanje tout bon (Matye 3.8) nan konpòtman ou, e nan tout okazyon : « Pa kite okenn chans pase » (Kolosyen 4.6). Foutbòl pa legliz, men ou se kretyen tout kote paske Bondye w’ap sèvi a pa yon pwofesè ki bò’w yon egzamen e ki pa ka rann li kont ke se kopye ou te kopye ki fè ou fè nòt. Li Sòm 1 ak Sòm 139. Aksyon nou demontre si nou nan verite, paske se lè sa w’ap fè a koresponn ak sa w’ap di a, ou nan verite. Jezi te di : « N’a rekonèt yo sou sa y’ap fè. » (Matye 7.16). Konsa li pa difisil menm pou’w rekonet vrè kretyen an nan match foutbòl.

ESKE YON KRETYEN KA FANATIK FOUTBOL?

Lang kreyòl pale a fè nou pran anpil mo pou sa yo pa ye. Yon kretyen va bat lestomak li byen fò pou’l di : « Mwen se fanatik Ajantin ». Yon lòt va reponn li : « Brezil pi bon». Epi sa sifi pou louvri yon diskisyon ki fini mal, sa ke 2 fanatik yo pa t’ap janm swete. Poukisa ?

PASYON : YON SANTIMAN SAN LIMIT

Fanatik yon ekip se yon moun ki gen yon pasyon san limit pou ekip la, daprè vrè definisyon mo « fanatique » la nan lang fransè a (Dicos Encarta). Ou ka di tou ke se yon moun ki fou, damou pou ekip li. Si yon kretyen ta rive konsa, li depase limit li, paske li dwe renmen Bondye ak tout kè’l, nanm li ak panse li. Kòman pou yon moun renmen Bondye ak tout li menm, epi pou’l renmen yon lòt bagay k’ap fè li aji mal kont volonte Bondye sa a ? Li pa nòmal. Gen moun ki prè pou’l kraze yon zanmitay, dèfwa menm yon relasyon santimantal poutèt yon match foutbòl ki pa menm konsène li. Gen moun ki fè paryaj gwo kòb pou yon rezilta ke li pa menm konnen. Pasyon ou san limit lè ou pa ka kontwole emosyon ou devan fawouch, kritik ak defèt ekip ou. Yon kretyen pa dwe konsa. Youn nan fwi Sentespri a ki se “dousè” pa pèmèt yon kretyen gen pasyon san limit (Galat 5.22).

FIDEL E BYEN DESIDE

Yon fanatik se yon moun ki fidèl ak sa l’ap defann. Li prè pou li menm mouri pou sa. Li pa wè ni tande paske se sa ki nan lespri li a ki pou fèt. Deside pou’w fè yon aksyon malonèt, oubyen pou’w joure yon zanmi’w poutèt ekip ou ki pèdi, se pa konpòtman yon kretyen ki la pou fè lapè ak tout moun (1 Korent 10.33). Eske jwè oubyen ekip ou renmen an pi enpòtan pase yon bon zanmi ? Ankò plis pase Bondye ki te kreye syèl la ak tè a ? Siwi, repase lavi ou pou’w wè si se pa non kretyen yo bò’w pote!

PWEN FÈB FANATIK

Non sèlman fanatik la, jan yo dekri li, fè’w bliye tèt ou, aji tankou yon avèg, li fè’w kache laverite ak refize aksepte yon reyalite. Pou anpil fanatik, menmsi yon jwè nan ekip li oubyen yon fanatik parèy li ta fè yon bagay mal, li pa gen kouraj pou di « sa pa bon ». Senpleman, paske li se yon fanatik. Yon santiman ki anpeche ou pote bon jijman sou sa w’ap wè ka rive fè ou dakò ak vyolans, vanjans ak medyokrite. Bib la di : «  Pa fè zanmi ak moun ki ankòlè fasil. Pa mache ak moun ki gen san wo. W’a pran move mès yo. W’a rale malè sou ou » (Pwovèb 22.24-25). Pa bliye ke foutbòl se yon jwèt li ye, byenke li bay kòb. Emosyon li bay pa dire. Kòman’w t’ap jije yon kretyen ki goumen ak zanmi  li poutèt diskisyon match? Ki rapò ki genyen ant zanmitay ak espò ? Ki sa ekip la ka regle de byen pou ou antanke fanatik ? Li pa yon mal ni sa pa vle di ou desann ou devan yon lòt fanatik lè ou aksepte ke ekip li a kale. Se pa sa ou ta swete, men se sa ki rive. Ou pa yon jwè, se yon espektatè ou ye, ou te gen kòm devwa chofe ekip la. Si chofe’w la pa’t pote fwi, ou pa ka chwazi fè mal. Moral yon moun ka bese poutèt yon defèt, men sa pa dwe mennen li fè vye zak ak vye panse.  

CHAK MOUN GEN YON CHWA

Toutotan n’ap viv, n’ap toujou bezwen fè yon chwa. Tout moun gen dwa sa. Bondye pa fòse pyès moun konvèti, paske yo tout fèt ak libète yo. Ou pa oblije ale nan sèvis Legliz ou poutèt yon match si ou pa fè sa ak tout kè’w. Men atann ak konsekans la tou. Gen kèk moun ki wè ke Bondye te responsab nan fwi a ke Adan te manje a paske Bondye antanke Omnisyan ( ki konn tout bagay) te dwe fè’l evite sa. Menm moun sa yo bliye si Bondye te entèdi Adan manje fwi a (Jenèz 2.16-17). Malgre Adan te konnen ke jou li manje li, li t’ap mouri, li te chwazi obeyi ak madanm li. Kòm Bondye pa konn bay manti, Li te fè sa Li te di L’ap fè a. Sa pa retire nan lanmou li pou lòm ki se kreyati li, kifè pita Li pral fè pwovizyon pou li ankò( Jenèz 3.15 ; Women 6.23). Ou ka chwazi aji kontrèman ak sa ki di nan atik sa a, sa p’ap fè’w pa pitit Bondye ankò, men gen konsekans ladan ki ka vin sou plizyè fòm (Ebre 12.5-11). Vrè kretyen an panse ak konsekans peche a avan li tante fè’l.

KONSEKANS FANATIK

Se yon chwa ou fè lè ou admèt ke ou se fanatik tèl ou tèl ekip. Se yon chwa tou, yon lòt moun fè lè li pa fanatik pyès ekip. Antanke fanatik, konnen ke gen konsekans regretab nan kite emosyon kontwole volonte ou.

FE YON CHWA POU FE LWANJ BONDYE

Bondye vle pou tout moun adore Li, e se pou sa Li te kreye nou. Atout sa, Li pa’p fòse pyès moun fè li. Li te ka chwazi zanj yo, oubyen fè yon lòt kategori moun ki t’ap sèvi Li. Lè sa a, Li pa t’ap fyè de glwa sa a, paske Bondye renmen lè yon moun fè yon chwa ak tout kè li (2 Korent 9.7). Si ou santi ke fanatik la ka fè’w manke ak devwa ou anvè Bondye ak frè ou, ou bezwen fè yon chwa. Se pap pou fè tèt ou plezi, men pou Senyè a. Lè ou te nan lemond, ou te konn abitye aji jan’w vle. Si ou vin kretyen, gen kouraj ke sa pa ka menm jan an. Si se sa, ou poko yon lòt moun. Konpòtman’w se youn nan prèv de chanjman Levanjil la fè nan lavi’w. Pwofite pou’w atire kèk nanm ki poko vin jwenn Kris.

PI GWO RANDEVOU A

Nan moman Koupdimond, prèske tout pwogram sibi deranjman paske se yon evenman ki konsène tout latè. Men, èske li saj pou yon kretyen kite sèvis Legliz li pou yon lòt aktivite ki pa gen enterè pou nanm li ? Li depann de kretyen an, selon wòl li jwe nan Legliz li ki pa afekte sèvis yo, pou’l chwazi ant fè Bondye plezi ak fè mond lan plezi. FIFA pran plizyè lane pou’l òganize yon chanpyona tandike nan kèk jou, kretyen an gentan pwograme pou’l swiv tout san manke youn. Eske sa fè lwanj Bondye? Si wi, èske pawòl sa a se pou ou ? « Mwen mande Bondye ki bay kè poze a pou L fè nou favè pou nou viv pou Li nèt ale. Konsa, lè Jezikri, Senyè nou an, va vini, Li p’ap jwenn nou ak okenn defo, ni nan kò nou, ni nan lespri nou, ni nan nanm nou » (1 Tesalonisyen 5.23). Se pa kretyen an ki pral fè sa, jan anpil moun ta kwè li, men se Bondye nan fidelite Li : « Bondye ki rele nou an va fè sa pou nou, paske Li toujou kenbe pawòl li » (1 Tesalonisyen 5.24) Eske se paske yon moun pa kretyen ki fè l’ap viv mal oubyen paske Bondye pa fidèl nan pwomès li yo ? Pèsonn pa ka anpeche ou distrè ou, konsa tou, pyes moun pa ka anpeche Bondye akonpli volonte Li.

KONKLIZYON

Pwovèb Ayisyen an di : « Gade pa boule je ». Se vre, paske ou gen tout libète ou pou’w gade foutbòl, men konsèy pa janm twòp. Dèfwa, gade konn mennen lwen, sitou lè gen tantasyon ak konplis ki nan lavi kretyen an, plis anpil obstak ki konn bay okazyon pou louvri pòt pou peche. Men dènye konsèy nou pou ou :

Reflechi avan ou aji : Yon fanatik ka fasil fache lè ekip li [ap] pèdi. Atann ou ak plizyè reyaksyon : Li ka pale fò, joure, tchipe e menm fè’w menas. Bliye ki ran sosyal ou, richès ou, pèsonalite’w. Pito’w reyalize ke plas ou pa’t la. Pran prekosyon pou’w pa kite youn nan reyaksyon sa yo fè’w fache tou. Sil posib, prefere ou deplase. Bib la ankouraje kretyen yo nan chache gen konesans: “ Moun ki san respè pou Bondye ap touye moun ak lang yo. Men konesans ap sove moun k’ap mache dwat” (Pwovèb 11.9).

Mezire pawòl ou: Pwovèb 10.20 di : “Pawòl ki sòti nan bouch moun k’ap mache dwat, se lò. Men, lide k’ap travay nan tèt yon mechan pa vo anyen”. Pou byen Levanjil, fè atansyon ak sa k’ap sot nan bouch ou pou’w pa fè plis mal ke byen.

Nou kwè ke Levanjil ki mare nou ansanm nan p’ap kite nou nan konfizyon, paske nou se limyè, nou la pou klere moun ki pa konvèti yo, si sèlman nou konpòte nou tankou moun sove tout bon vre. Nou kwè ke Sentespri a gen plis kapasite pou eklere ou  nan konprann ak mete pawòl Bondye a an pratik (1 Tesalonisyen 4.8). Viv Levanjil pou tout tan! Pa di’w pa’t konnen...■

Devwa yon kretyen anve polisye yo

Le Gagneur d'ames, #3, 1e Juin 2014

Devwa yon kretyen

anvè polisye yo

Samdi ki te 17 Me 2014 la,  se te jou inogirasyon Soukomisarya Lyankou a nan zòn Payen, premye seksyon komin Vèrèt. Tout abitan zòn nan te byen kontan resevwa jès sa a ki pral ranfòse sekirite popilasyon an.

Apati dat sa a, Lyankou ta pral genyen polisye pa li. Redaksyon Le Gagneur d’âmes te twouve li nesesè pou l te raple kretyen yo devwa yo anvè polisye yo ki se oksilyè lajistis.

Kretyen : yon sitwayen

Avan yon moun vin kretyen, li te yon sitwayen paske li t’ap viv nan sosyete a. Depan de epòk la, mo sitwayen an ka gen plizyè sans. Nan politik, yon sitwayen se yon moun ki majè, sa vle di ki gen laj pou’l vote ak egzèse dwa ak devwa li nan peyi li. Poutan, nan tan lontan (nan peyi Lagrès ak Wòm), yon sitwayen se te tout moun ki t’ap viv nan yon site ki te gen richès ak renome. Yo te gen dwa pou yo vote nan asanble piblik yo. Men jeneralman, yon sitwayen se tout moun ki fè pati yon Leta. Diksyonè Ilistre Lang Ayisyen an (Pwofèt Jozèf) defini yon sitwayen tankou : « Moun ki gen nasyonalite yon peyi. » Se sa ki fè, menmsi yon moun vin kretyen, li toujou yon sitwayen paske kretyen yo gen kontribisyon pa yo pou yo pote nan devlopman sosyete y’ap viv la. Devwa yon sitwayen se pa sa yo fòse’l fè, men se sa ki gen rapò ak lamoral, politik, sosyete ak ekonomik (Art 52, 52-1: Constitution amendée 9 Me 2011

Eske tout moun se sitwayen ?

Se vre ke tout moun ki fè pati yon nasyon se sitwayen, men èske tout moun se sitwayen ? Si nan sosyete grekowomèn lan (greco-romaine), yon sitwayen te yon moun ki te gen mwayen, yo te fè diferans ant 3 kategori moun ki pa’t sitwayen.

1) Fanm yo ki pa’t patisipe nan zafè politik,

2) Esklav yo ki pa’t lib

3) etranje ki pa’t gen dwa gen byen nan site a. Pou dezyèm ka a, Pòl te defann tèt li antanke sitwayen women, paske se esklav yo te ka vann ak bat san jije (Travay 22.25).

Kisa Bib la di de yon sitwayen ?

Nan palè kote Pilat te tabli a, yo te mennen Jezi devan li pou jije sò li, aprè yo te fin mennen Li kay Kayif.  Nan kesyon Pilat t’ap poze, Jezi te reponn konsa : « Nan peyi kote M wa a, se pa tankou peyi ki sou latè » (Jan 18.36b). Deklarasyon sa a ta sanble fè anpil moun kwè ke yon kretyen pa ka patisipe nan zafè [leta] ki se yon otorite. Eske se sa Jezi te vle di vre ? Jan nou ka konprann evenman an ak misyon Jezikri sou latè, plis Wayòm Li gen pou’l vin tabli a, Jezi pa’t rejte kategorikman patisipasyon yon kretyen nan zafè leta, ou dimwens, nan peyi ki sou latè. Poukisa ?

1.      Jezi te respekte otorite ki te tabli yo

Leta pa yon moun, men se yon nasyon ki soumèt devan yon gouvènman ak yon seri de lwa (konstitisyon) ki la pou bon fonksyonman nasyon an. Farizyen yo ki te bezwen pyeje Jezi te mande Li : « Eske lalwa pèmèt nou peye Seza lajan kontribisyon an, wi ou non ? Jezi te reponn yo : « Poukisa n’ap chache pran M nan pèle n konsa, bann ipokrit ? Moutre M pyès lajan nou sèvi pou peye taks la ». Lè yo montre L li, Li mande yo : « Pòtre ki moun avèk non ki moun ki sou li ? Yo reponn : « Se pòtre Seza ak non Seza ». Atò Jezi di yo : « Bay Seza sa ki pou Seza, bay Bondye sa ki pou Bondye ». (Matye 22.15-22)  Bay polisye yo respè yo merite, bay Bondye respè Li merite tou. Se pa menm respè yo ye, pwiske youn konsène Wayòm syèl la e lòt la konsène wayòm ki sou latè a.

2.      Jezi te peye taks

Antanke Pitit Bondye, enpo Tanp lan te pou Jezi, paske se nan men etranje yo te konn prelve taks nan epòk sa a. Jounen jodi a, sitou nan peyi nou, li pa konsa. Men pou Jezi te evite eskandalize sa, Li te peye taks la (Matye 17.24-27). Kretyen yo lib annegad de lalwa, men lè yon lwa pa kont moral yo oubyen sa Bib la anseye, yo dwe soumèt yo pou konsyans lòt moun pa febli. Pòl di : « Se poutèt sa, nou dwe soumèt devan tout otorite yo, pa sèlman paske nou vle chape anba kòlè Bondye, men tou pou konsyans nou pa repwoche nou anyen (Women 13.5). Nan lèt li te ekri bay kretyen Lavi Wòm yo, Pòl fè konnen : « Peye tout moun sa ou dwe yo : peye enpo nan biwo kote pou peye enpo. Peye taks nan biwo kote pou ou peye taks (women 13.7a). Se kòmsi jodi a, yon moun ta poze kesyon sa a : « Eske yon kretyen ka peye taks ? » Repons la t’ap konsa : « Wi, se pou li peye taks kote yo fè sa». Lajan taks la ak ofrann lan ki pral nan kès legliz la se menm, men yo pa gen menm objektif. Youn se pou akite dwa nou, lòt la se pou’n avansman travay Levanjil la. Kwake nou se kretyen, nou dwe peye taks pou’n onore devwa nou anvè Leta. La a ankò, sa pa vle di ke zafè wayòm sou latè a pa konsène kretyen yo.

3.      Pòl mande pou kretyen yo respekte otorite ki tabli yo

« Tout moun dwe soumèt devan otorite k’ap gouvène peyi a, paske nanpwen otorite ki pa sòti nan men Bondye, epi tout otorite ki la, se Bondye ki mete yo. Se poutèt sa, moun k’ap kenbe tèt ak otorite yo, yo refize obeyi lòd Bondye tabli. Moun ki refize obeyi lòd la, y’ap rale yon jijman sou tèt pa yo. » (Women 13.1-2). Nan deklarasyon sa a, nou ka konprann ke nan sosyete a, nan sa ki gen rapò ak lalwa, pa gen kretyen ak pa-kretyen. Tout moun dwe respekte sa otorite yo di.

4.      Kretyen dwe priye pou otorite yo

Nan ansèyman sou lapriyè, apot Pòl te mande Timote, pitit li nan lafwa, pou’l pa’t bliye otorite yo nan lapriyè: “ Se pou nou lapriyè Bondye pou chèf yo ak tout lòt moun ki gen otorite nan men yo” (1 Timote 2.2a). Yon kretyen pa la pou pale polisye yo mal, oubyen kennenpòt moun ki gen otorite nan nan peyi a. Rezon an trè senp, e li nan avantaj tout kretyen: “ pou nou ka viv trankil ak kè poze nan sèvis Bondye a, ak yon konpòtman ki respektab sou tout pwen”(1 Timote 2.2b). Se pa polisye yo k’ap fè nou viv trankil ak kè poze, men pwiske yo gen otorite, yo nan volonte Bondye, si sèlman yo byen itilize otorite sa a. Lè yon moun dezobeyi yon polisye, li dezobeyi lalwa, paske polisye yo se reprezantan lalwa.

Kisa “otorite” ye?

Mo “otorite” a soti nan grèk exousia  ki vle di “pouvwa ke lalwa rekonèt (lejitim)”. Se yon pouvwa ki egziste, e moun ki genyen li an ka aji ak tout libète. Pouvwa sa a bay moun sa a dwa pou’l posede, kontwole, itilize yon moun oubyen yon bagay. Se sèl otorite Bondye ki lejitim, paske Li Chèf tout chèf, Wa tout wa, Senyè tout senyè. Non sèlman pouvwa li pi wo pase tout lòt pouvwa, men sitou, li la pou tout tan.  Ni lòm ni Satan pa gen pouvwa pou tout tan(Revelasyon 20.10).

2 kalite otorite

Genyen otorite selès (ki nan syèl) ak otorite tèrès (ki sou latè).

Otorite selès yo se zanj yo ki siperyè ak lòm(2 Pyè 2.11). Se Jezi ki te kreye yo, se sa ki fè yo sou otorite Jezi (Kolosyen 1.16). Se pou rezon sa a kretyen yo gen pouvwa sou demon yo ki se zanj ki te dezobeyi Bondye nan syèl la (Mak 16.17a).

Otorite tèrès yo se otorite sivil ak militè yo (Women 13.1). Yo la pou fè lajistis aplike nan ankouraje moun obsève lalwa.

Poukisa otorite yo la ?

Dabò, rezon ki fè gen otorite nan yon peyi se pou ka gen lòd, pou evite diktati oubyen yon zòn kote moun ap viv tankou bèt. Imajine yon zòn tankou Lyankou san polis. Tout moun ka fè sa yo vle. Se sèlman konsyans yon moun ki pou fèl pa fè mal. Se rezon sa a tou ki fè anpil moun di ke Ayiti se yon peyi ki gen sekirite, paske malgre pa gen polisye tout kote, moun yo viv byen nan evite derapaj, gras ak amoni ki genyen ant abitan nan zòn nan. Si polisye yo pa la pou mete lòd, kretyen yo pa dwe pwofite fè dezòd paske Bondye ki se Pi Gran Otorite a nan syèl, anba tè ak sou latè pa nan dezòd (1 Korent 14.13).

Eske se Bondye ki mete tout otorite yo vre ?

Bondye te bay lòm otorite pou premye fwa nan Jaden Edenn, lè Li te di Adan konsa : « Mwen ba nou pouvwa sou pwason ki nan lanmè, sou zwazo ki nan syèl la, ak sou tout bèt vivan k’ap mache sou tè a. » (Jenèz 1.28). Se yon verite lè Pòl di : « nanpwen otorite ki pa sòti nan men Bondye, epi tout otorite ki la, se Bondye ki mete yo”. Sa pa vle di ke Bondye dakò ak tout otorite. Yon otorite k’ap fè lenjistis pa nan volonte Bondye. Wa David te gen kòm misyon veye sou pèp Izrayèl la, men, poutèt yon fanm, li te fè tiye Ouri, yon sòlda sensè ki te sou sèvis li. Bondye pa’t kite sa konsa. Men sa Bondye te di nan sèvitè li Natan : « Bondye sèl Mèt la p’ap pini ou pou sa ou fè a, ou p’ap mouri. Sèlman, ak sa ou fè la a, ou montre jan ou ka derespekte Senyè a. Se poutèt sa pitit ou fenk genyen an ap mouri » (2 Samyèl 12.13-14). Kisa nou dwe konprann ? Bondye kreyatè a, se Li menm ki te kreye tout bon bagay. Se Li menm tou ki inisye tout bon bagay, tankou : maryaj, ofrann [bèt], lanmou, ak anpil bèl bagay ke lòm ap jwi gras ak souf ki nan yo, ke Bondye sa a sèlman ka bay. Tout otorite soti nan Bondye paske se Li menm ki te mete yo avan menm ke lòm te fè’l. Sa pral rive nan wout listwa t’ap trase, lòm vin koronpi otorite sa a. Neron ki se senkyèm anperè Women (54-68) te gen 17tan lè li monte sou pouvwa a pou swiv anperè Claude. Rapid rapid, li anpwazone pitit Claude la, li fè tiye manman li Agrippine, ak pwòp madanm li Octavie. Lè yo leve kont li, li te tiye tèt li. San dout, paske li te konnen mal li te fè. Adolph Hitler(1889-1945) ki t’ap dirije Almay te lakoz non sèlman lanmò 6 milyon jwif(1942-1945), men sitou dezyèm Gè Mondyal (1939-1945). Pou listwa ankò, li te tiye tèt li nan dat 30 Avril 1945. Asireman, Bondye pa’t pran pa nan otorite sa yo paske Li di sa klèman nan 6^e kòmandman an : « Piga nou touye moun » (Egzòd 20.13). Wi, se Bondye ki te mete tout otorite, men Li pa dakò ak tout.

Eske kretyen ka dezobeyi otorite yo ?

Gran Konsèy la (Sanhédrin) nan epòk Wòm te okipe Izrayèl la te la pou regle zafè lajistis ak relijyon. Se devan yo pwosè pou kloure Jezi sou kwa a te fèt (Matye 26.56-66). Yo menm ankò te bezwen defann apot yo evanjelize ak anseye nan non Jezi: “Apre sa, yo fè rele apot yo, yo pase yo lòd pou yo pa janm pale ni moutre pèp la anyen nan non Jezi. Fwa sa a, men sa mesye yo te reponn: “ Jije nou menm kisa ki pi bon devan Bondye : Obeyi nou osinon obeyi Bondye ? (Travay 4.18-19). Pi devan, lè yo wè mesye yo pa obeyi, Granprèt la raple yo : « Eske nou pa’t defann nou pale ak pèp la nan non nonm sa a ? ...Pyè ansanm ak lòt apot yo reponn li : « Se pou’n obeyi Bondye pase pou’n obeyi nou. » (Travay 5.28-29). Ankò, nan Travay 23.1-5, apot Pòl pral sibi move tretman nan Gran Konsèy la akoz de yon enjistis yo pral fè li : « Pòl fikse je l sou manm Gran Konsèy yo, li di : Frèm yo, depi tout tan mwen toujou viv san repwòch devan Bondye jouk jounen jodi a. Ananyas, granprèt la, bay moun ki toupre Pòl yo lòd pou yo ba’l yon souflèt. Lè sa a, Pòl di li: « Ou pòtre yon miray blanchi ak lacho. Se Bondye ki va frape ou. Ou chita la pou jije m dapre Lalwa Bondye a. Men, se ou menm k’ap dezobeyi Lalwa Bondye a lè ou bay lòd frape’m lan. Moun ki te toupre Pòl yo di li : « Apa w’ap joure Granprèt Bondye a ? Pòl reponn : « Eskize’m frèm, mwen pa’t konnen se granprèt misye te ye. Paske men sa yo di nan Liv la : Pinga ou pale chèf pèp ou a mal. » Sa fè’n konprann, lè chèf la pa respekte lalwa, otorite li ka aflebi. Men kreyen yo ki se limyè pa dwe nan konfli ak ni polisye ni lòt sitwayen.

Kisa Lapolis ye ?

Lapolis se enstitisyon an, tandike yon polisye  se ajan k’ap travay nan lapolis. Li se yon kò ki gen zam, ki sou lòd Lajistis. Yo rele li tou « oksilyè lajistis » (Art 273: Constitution amendée 9 Me 2011), sa vle di, yo la pou ede lajistis fè travay li. Se jij ki fè arete moun, men li sèvi ak polisye a pou egzekite arestasyon an (Art 24-1: Constitution amendée 9 Me 2011). Tout moun lib, se sa Konstitisyon an di (Art 24 : Constitution amendée 9 Me 2011) men libète sa a pa bay tout moun dwa pou yo fè sa yo vle. Dayè, se Leta ki pwoteje libète yon moun, ebyen moun sa a pa ka derespekte Leta oubyen yon reprezantan Leta.  Yo se menm moun ak tout moun, men yo pa gen menm fòmasyon ak menm objektif nan travay yo. Deviz yo se “Pwoteje ak sèvi”. Non sèlman y’ap pwoteje byen, yo pwoteje lavi popilasyon an tou kont danje (Art 269.-1: Constitution amendée 9 Me 2011).

Yon polisye la pou bay sekirite, evite dega ak arete moun k’ap fè vyolans. Nan ka sa a, jan Bib la di a : « Chèf yo se nan sèvis Bondye yo ye pou byen  nou. Men si w’ap fè sa ki mal, ou mèt tranble, paske se pa pou gremesi yo gen pouvwa pou pini moun. Lè sa a se sèvis Bondye y’ap fè tou. Y’ap fè nou wè kòlè Bondye lè y’ap pini moun ki fè sa ki mal.

Polisye ak chèf ?

Nan vrè sans la, pa gen twòp diferans ant polisye ak chèf. Polisye a se yon ajan nan  Lapolis, tandike chèf la se yon moun k’ap dirije. Antanke polisye, yon moun se yon chèf. Nan Efezyen 5.23-24, men sa nou li : « ...yon mari se chèf madanm li menm jan Kris la se chèf Legliz la. Konsa, se pou medam yo soumèt devan mari yo menm jan Legliz la soumèt devan Kris la ». Yon chèf se yon dirijan, yon pwotektè, yon kòmandan, yon moun ki la pou fè respekte lòd. Malerezman, anpil moun panse ke yon chèf se yon moun ki pa pran lòd e ki bay lòd san respekte lalwa: “Pa ranse ak Ti-Mak papa, misye se gwo chèf »(Diksyonè Lang Ayisyen, Pwofèt Jozèf).

Kiyès ki pou pè polisye yo ?

Bib la di: « Tande byen : moun ki fè sa ki byen pa bezwen pè chèf k’ap gouvène yo. Se moun ki fè sa ki mal ki pou pè yo. Eske ou ta vle pa pè chèf, ebyen fè sa ki byen. Se lwanj ase, wa resevwa nan men yo. » (Women 13.3) Yon chofè kretyen k’ap kondi moto oubyen machin ki kòrèk pa bezwen pè yon polisye. Yon kretyen pa bezwen pè yon polisye, amwenke li ta fè yon vye zak, paske tout moun fè yon sèl devan lajistis. Pa gen yon polisye pou kretyen epi yon lòt pou sila yo ki pa kretyen. Dayè, gen polisye kretyen. Yo p’ap epanye yon kretyen ki ta vle fè rebèl.

Konklizyon

Pòl di : « Gen krentif pou moun ou dwe gen krentif. Gen respè pou moun ou dwe gen respè » (Women 13.7). Tout kretyen dwe gen krentif pou polisye yo, sa vle di respekte yo antanke èd lajistis, reprezantan otorite ki tabli nan peyi a. Se pa paske li pè yo ni paske li pa nan zafè politik, oubyen ankò paske yo di lalwa pa respekte nan peyi a, men pou konsyans li (Women 13.5). Se lè yon moun devan tribinal l’ap konnen si lalwa pa respekte vre. Pwovèb yo di : « Ret trankil se remèd kò – Evite miyò pase mande padon – Si’m te konnen toujou dèyè -  Mache sou 13 ou pou’w pa pile 14 mwen – Zòrèy pa janm pi long ke tèt – Se mèt kò ki veye kò».  N’ap repete sa Pòl te di a : « Eske ou ta vle pa pè chèf, ebyen fè sa ki byen ». Pa di’w pa’t konnen !