Le Gagneur d'ames, #3, 1e Juin 2014
Devwa yon kretyen
anvè polisye yo
Samdi ki te 17 Me 2014 la, se te jou inogirasyon Soukomisarya Lyankou a nan zòn Payen, premye seksyon komin Vèrèt. Tout
abitan zòn nan te byen kontan resevwa jès sa a ki pral ranfòse sekirite
popilasyon an.
Apati dat sa a, Lyankou ta pral genyen
polisye pa li. Redaksyon Le Gagneur
d’âmes te twouve li nesesè pou l te raple kretyen yo devwa yo anvè polisye
yo ki se oksilyè lajistis.
Kretyen : yon sitwayen
Avan yon moun vin kretyen, li te yon
sitwayen paske li t’ap viv nan sosyete a. Depan de epòk la, mo sitwayen an ka
gen plizyè sans. Nan politik, yon sitwayen se yon moun ki majè, sa vle di ki
gen laj pou’l vote ak egzèse dwa ak devwa li nan peyi li. Poutan, nan tan
lontan (nan peyi Lagrès ak Wòm), yon sitwayen se te tout moun ki t’ap viv nan
yon site ki te gen richès ak renome. Yo te gen dwa pou yo vote nan asanble
piblik yo. Men jeneralman, yon sitwayen se tout moun ki fè pati yon Leta.
Diksyonè Ilistre Lang Ayisyen an (Pwofèt Jozèf) defini yon sitwayen tankou :
« Moun ki gen nasyonalite yon
peyi. » Se sa ki fè, menmsi yon moun vin kretyen, li toujou yon
sitwayen paske kretyen yo gen kontribisyon pa yo pou yo pote nan devlopman
sosyete y’ap viv la. Devwa yon
sitwayen se pa sa yo fòse’l fè, men se sa ki gen rapò ak lamoral, politik,
sosyete ak ekonomik (Art 52, 52-1: Constitution amendée 9 Me 2011
Eske
tout moun se sitwayen ?
Se vre ke tout moun ki fè pati yon
nasyon se sitwayen, men èske tout moun se sitwayen ? Si nan sosyete grekowomèn lan (greco-romaine), yon
sitwayen te yon moun ki te gen mwayen, yo te fè diferans ant 3 kategori moun ki
pa’t sitwayen.
1) Fanm yo ki pa’t patisipe nan zafè
politik,
2) Esklav yo ki pa’t lib
3) etranje ki pa’t gen dwa gen byen nan
site a. Pou dezyèm ka a, Pòl te defann tèt li antanke sitwayen women, paske se
esklav yo te ka vann ak bat san jije (Travay 22.25).
Kisa
Bib la di de yon sitwayen ?
Nan palè kote Pilat te tabli a, yo te
mennen Jezi devan li pou jije sò li, aprè yo te fin mennen Li kay Kayif. Nan kesyon Pilat t’ap poze, Jezi te reponn
konsa : « Nan peyi kote M wa a,
se pa tankou peyi ki sou latè » (Jan 18.36b). Deklarasyon sa a ta
sanble fè anpil moun kwè ke yon kretyen pa ka patisipe nan zafè [leta] ki se
yon otorite. Eske se sa Jezi te vle di vre ? Jan nou ka konprann evenman
an ak misyon Jezikri sou latè, plis Wayòm Li gen pou’l vin tabli a, Jezi pa’t
rejte kategorikman patisipasyon yon kretyen nan zafè leta, ou dimwens, nan peyi
ki sou latè. Poukisa ?
1. Jezi
te respekte otorite ki te tabli yo
Leta pa yon moun, men se yon nasyon ki
soumèt devan yon gouvènman ak yon seri de lwa (konstitisyon) ki la pou bon
fonksyonman nasyon an. Farizyen yo ki te bezwen pyeje Jezi te mande Li :
« Eske lalwa pèmèt nou peye Seza
lajan kontribisyon an, wi ou non ? Jezi te reponn yo : « Poukisa n’ap chache pran M nan pèle n konsa,
bann ipokrit ? Moutre M pyès lajan nou sèvi pou peye
taks la ». Lè yo montre L
li, Li mande yo : « Pòtre ki
moun avèk non ki moun ki sou li ? Yo reponn : « Se pòtre Seza ak non Seza ». Atò
Jezi di yo : « Bay Seza sa ki
pou Seza, bay Bondye sa ki pou Bondye ». (Matye 22.15-22) Bay polisye yo
respè yo merite, bay Bondye respè Li merite tou. Se pa menm respè yo ye, pwiske
youn konsène Wayòm syèl la e lòt la konsène wayòm ki sou latè a.
2.
Jezi te peye taks
Antanke Pitit Bondye, enpo Tanp lan te pou Jezi, paske se nan men etranje
yo te konn prelve taks nan epòk sa a. Jounen jodi a, sitou nan peyi nou, li pa
konsa. Men pou Jezi te evite eskandalize sa, Li te peye taks la (Matye
17.24-27). Kretyen yo lib annegad de lalwa, men lè yon lwa pa kont moral yo
oubyen sa Bib la anseye, yo dwe soumèt yo pou konsyans lòt moun pa febli. Pòl
di : « Se poutèt sa, nou dwe
soumèt devan tout otorite yo, pa sèlman paske nou vle chape anba kòlè Bondye,
men tou pou konsyans nou pa repwoche nou anyen (Women 13.5). Nan lèt li te
ekri bay kretyen Lavi Wòm yo, Pòl fè konnen : « Peye tout moun sa ou dwe yo : peye enpo nan biwo kote pou peye enpo.
Peye taks nan biwo kote pou ou peye taks (women 13.7a). Se kòmsi jodi a,
yon moun ta poze kesyon sa a : « Eske
yon kretyen ka peye taks ? » Repons la t’ap konsa : « Wi, se pou li peye taks kote yo fè sa». Lajan taks la ak ofrann lan ki pral nan
kès legliz la se menm, men yo pa gen menm objektif. Youn se pou akite dwa nou, lòt la se pou’n avansman travay
Levanjil la. Kwake nou se kretyen, nou dwe peye taks pou’n onore devwa nou anvè
Leta. La a ankò, sa pa vle di ke zafè wayòm sou latè a pa konsène kretyen yo.
3. Pòl
mande pou kretyen yo respekte otorite ki tabli yo
« Tout moun dwe soumèt devan otorite k’ap gouvène peyi a, paske nanpwen
otorite ki pa sòti nan men Bondye, epi tout otorite ki la, se Bondye ki mete
yo. Se poutèt sa, moun k’ap kenbe tèt ak otorite yo, yo refize obeyi lòd Bondye
tabli. Moun ki refize obeyi lòd la, y’ap rale yon jijman sou tèt pa yo. » (Women
13.1-2). Nan deklarasyon sa a, nou ka konprann ke nan sosyete a, nan sa ki
gen rapò ak lalwa, pa gen kretyen ak pa-kretyen. Tout moun dwe respekte sa
otorite yo di.
4. Kretyen
dwe priye pou otorite yo
Nan ansèyman sou lapriyè, apot Pòl te
mande Timote, pitit li nan lafwa, pou’l pa’t bliye otorite yo nan lapriyè: “ Se pou nou lapriyè Bondye pou chèf yo ak
tout lòt moun ki gen otorite nan men yo” (1 Timote 2.2a). Yon kretyen pa la
pou pale polisye yo mal, oubyen kennenpòt moun ki gen otorite nan nan peyi a.
Rezon an trè senp, e li nan avantaj tout kretyen: “ pou nou ka viv trankil ak kè poze nan sèvis Bondye a, ak yon konpòtman
ki respektab sou tout pwen”(1 Timote 2.2b). Se pa polisye yo k’ap fè nou
viv trankil ak kè poze, men pwiske yo gen otorite, yo nan volonte Bondye, si
sèlman yo byen itilize otorite sa a. Lè yon moun dezobeyi yon polisye, li
dezobeyi lalwa, paske polisye yo se reprezantan lalwa.
Kisa
“otorite” ye?
Mo “otorite” a soti nan grèk exousia ki vle di “pouvwa ke lalwa rekonèt (lejitim)”.
Se yon pouvwa ki egziste, e moun ki genyen li an ka aji ak tout libète. Pouvwa
sa a bay moun sa a dwa pou’l posede, kontwole, itilize yon moun oubyen yon
bagay. Se sèl otorite Bondye ki lejitim, paske Li Chèf tout chèf, Wa tout wa,
Senyè tout senyè. Non sèlman
pouvwa li pi wo pase tout lòt pouvwa, men sitou, li la pou tout tan. Ni lòm ni Satan pa gen pouvwa pou tout
tan(Revelasyon 20.10).
2
kalite otorite
Genyen otorite selès (ki nan syèl) ak
otorite tèrès (ki sou latè).
Otorite selès yo se zanj yo ki siperyè
ak lòm(2 Pyè 2.11). Se Jezi ki te kreye yo, se sa ki fè yo sou otorite Jezi
(Kolosyen 1.16). Se pou rezon sa a kretyen yo gen pouvwa sou demon yo ki se
zanj ki te dezobeyi Bondye nan syèl la (Mak 16.17a).
Otorite tèrès yo se otorite sivil ak
militè yo (Women 13.1). Yo la pou fè lajistis aplike nan ankouraje moun obsève
lalwa.
Poukisa
otorite yo la ?
Dabò, rezon ki fè gen otorite nan yon
peyi se pou ka gen lòd, pou evite diktati oubyen yon zòn kote moun ap viv
tankou bèt. Imajine yon zòn tankou Lyankou san polis. Tout moun ka fè sa yo
vle. Se sèlman konsyans yon moun ki pou fèl
pa fè mal. Se rezon sa a tou ki fè anpil moun di ke Ayiti se yon peyi ki gen
sekirite, paske malgre pa gen polisye tout kote, moun yo viv byen nan evite
derapaj, gras ak amoni ki genyen ant abitan nan zòn nan. Si polisye yo pa la
pou mete lòd, kretyen yo pa dwe pwofite fè dezòd paske Bondye ki se Pi Gran
Otorite a nan syèl, anba tè ak sou latè pa nan dezòd (1 Korent 14.13).
Eske
se Bondye ki mete tout otorite yo vre ?
Bondye te bay lòm otorite pou premye fwa
nan Jaden Edenn, lè Li te di Adan konsa : « Mwen ba nou pouvwa sou pwason ki nan lanmè, sou zwazo ki nan syèl la,
ak sou tout bèt vivan k’ap mache sou tè a. » (Jenèz 1.28). Se yon verite lè Pòl di : « nanpwen otorite ki pa sòti nan men Bondye,
epi tout otorite ki la, se Bondye ki mete yo”. Sa pa vle di ke Bondye dakò ak tout otorite. Yon otorite
k’ap fè lenjistis pa nan volonte Bondye. Wa David te gen kòm misyon veye sou
pèp Izrayèl la, men, poutèt yon fanm, li te fè tiye Ouri, yon sòlda sensè ki te
sou sèvis li. Bondye pa’t kite sa konsa. Men sa Bondye te di nan sèvitè li
Natan : « Bondye sèl Mèt la
p’ap pini ou pou sa ou fè a, ou p’ap mouri. Sèlman, ak sa ou fè la a, ou montre
jan ou ka derespekte Senyè a. Se poutèt sa pitit ou fenk genyen an ap
mouri » (2 Samyèl 12.13-14). Kisa nou dwe konprann ? Bondye
kreyatè a, se Li menm ki te kreye tout bon bagay. Se Li menm tou ki inisye tout
bon bagay, tankou : maryaj, ofrann [bèt], lanmou, ak anpil bèl bagay ke
lòm ap jwi gras ak souf ki nan yo, ke Bondye sa a sèlman ka bay. Tout otorite soti nan Bondye paske se
Li menm ki te mete yo avan menm ke lòm te fè’l. Sa pral rive nan wout listwa
t’ap trase, lòm vin koronpi otorite sa a. Neron ki se senkyèm anperè Women
(54-68) te gen 17tan lè li monte sou pouvwa a pou swiv anperè Claude. Rapid
rapid, li anpwazone pitit Claude la, li fè tiye manman li Agrippine, ak pwòp
madanm li Octavie. Lè yo leve kont li, li te tiye tèt li. San dout, paske li te
konnen mal li te fè. Adolph Hitler(1889-1945) ki t’ap dirije Almay te lakoz non
sèlman lanmò 6 milyon jwif(1942-1945), men sitou dezyèm Gè Mondyal (1939-1945).
Pou listwa ankò, li te tiye tèt li nan dat 30 Avril 1945. Asireman, Bondye pa’t
pran pa nan otorite sa yo paske Li di sa klèman nan 6e kòmandman
an : « Piga nou touye moun »
(Egzòd 20.13). Wi, se Bondye ki te mete tout otorite, men Li pa dakò ak tout.
Eske
kretyen ka dezobeyi otorite yo ?
Gran Konsèy la (Sanhédrin) nan epòk Wòm
te okipe Izrayèl la te la pou regle zafè lajistis ak relijyon. Se devan yo
pwosè pou kloure Jezi sou kwa a te fèt (Matye 26.56-66). Yo menm ankò te bezwen defann apot yo evanjelize ak anseye
nan non Jezi: “Apre sa, yo fè rele apot
yo, yo pase yo lòd pou yo pa janm pale ni moutre pèp la anyen nan non Jezi.
Fwa sa a, men sa mesye yo te reponn: “ Jije nou menm kisa ki pi bon devan
Bondye : Obeyi nou osinon obeyi Bondye ? (Travay 4.18-19). Pi
devan, lè yo wè mesye yo pa obeyi, Granprèt la raple yo : « Eske nou pa’t defann nou pale ak pèp la nan
non nonm sa a ? ...Pyè ansanm ak lòt apot yo reponn li : « Se pou’n obeyi Bondye pase pou’n obeyi
nou. » (Travay 5.28-29). Ankò, nan Travay 23.1-5, apot Pòl pral sibi
move tretman nan Gran Konsèy la akoz de yon enjistis yo pral fè li :
« Pòl fikse je l sou manm Gran
Konsèy yo, li di : Frèm yo, depi tout tan mwen toujou viv san repwòch
devan Bondye jouk jounen jodi a. Ananyas, granprèt la, bay moun ki toupre Pòl
yo lòd pou yo ba’l yon souflèt. Lè sa a, Pòl di li: « Ou pòtre yon
miray blanchi ak lacho. Se Bondye ki va frape ou. Ou chita la pou jije m dapre
Lalwa Bondye a. Men, se ou menm k’ap dezobeyi Lalwa Bondye a lè ou bay lòd
frape’m lan. Moun ki te toupre Pòl yo di li : « Apa w’ap joure
Granprèt Bondye a ? Pòl reponn : « Eskize’m frèm, mwen pa’t
konnen se granprèt misye te ye. Paske men sa yo di nan Liv la : Pinga ou
pale chèf pèp ou a mal. » Sa fè’n konprann, lè chèf la pa respekte
lalwa, otorite li ka aflebi. Men kreyen yo ki se limyè pa dwe nan konfli ak ni
polisye ni lòt sitwayen.
Kisa
Lapolis ye ?
Lapolis
se enstitisyon an, tandike yon polisye se ajan k’ap travay nan lapolis. Li se yon kò
ki gen zam, ki sou lòd Lajistis. Yo rele li tou « oksilyè lajistis »
(Art 273: Constitution amendée 9 Me 2011), sa vle di, yo la pou ede lajistis fè
travay li. Se jij ki fè arete moun, men li sèvi ak polisye a pou egzekite
arestasyon an (Art 24-1: Constitution amendée 9 Me 2011). Tout moun lib, se sa
Konstitisyon an di (Art 24 : Constitution amendée 9 Me 2011) men libète sa
a pa bay tout moun dwa pou yo fè sa yo vle. Dayè, se Leta ki pwoteje libète yon moun, ebyen moun sa a
pa ka derespekte Leta oubyen yon reprezantan Leta. Yo se menm moun ak tout moun, men yo pa gen
menm fòmasyon ak menm objektif nan travay yo. Deviz yo se “Pwoteje ak sèvi”. Non sèlman y’ap pwoteje byen, yo pwoteje
lavi popilasyon an tou kont danje (Art 269.-1: Constitution amendée 9 Me 2011).
Yon polisye la pou bay sekirite, evite
dega ak arete moun k’ap fè vyolans. Nan ka sa a, jan Bib la di a : « Chèf yo se nan sèvis Bondye yo ye pou
byen nou. Men si w’ap fè sa ki mal, ou
mèt tranble, paske se pa pou gremesi yo gen pouvwa pou pini moun. Lè sa a se
sèvis Bondye y’ap fè tou. Y’ap fè nou wè kòlè Bondye lè y’ap pini moun ki fè sa
ki mal.
Polisye ak chèf ?
Nan vrè sans la, pa gen twòp diferans
ant polisye ak chèf. Polisye a se
yon ajan nan Lapolis, tandike chèf la se
yon moun k’ap dirije. Antanke polisye, yon moun se yon chèf. Nan Efezyen
5.23-24, men sa nou li : « ...yon
mari se chèf madanm li menm jan Kris la se chèf Legliz la. Konsa, se pou medam
yo soumèt devan mari yo menm jan Legliz la soumèt devan Kris la ». Yon
chèf se yon dirijan, yon pwotektè, yon kòmandan, yon moun ki la pou fè respekte
lòd. Malerezman, anpil moun panse ke yon chèf se yon moun ki pa pran lòd e ki
bay lòd san respekte lalwa: “Pa ranse ak
Ti-Mak papa, misye se gwo chèf »(Diksyonè Lang Ayisyen, Pwofèt Jozèf).
Kiyès
ki pou pè polisye yo ?
Bib la di: « Tande byen : moun ki fè sa ki byen pa bezwen pè chèf k’ap gouvène
yo. Se moun ki fè sa ki mal ki pou pè yo. Eske ou ta vle pa pè
chèf, ebyen fè sa ki byen. Se lwanj ase, wa resevwa nan men yo. » (Women
13.3) Yon chofè kretyen k’ap kondi moto oubyen
machin ki kòrèk pa bezwen pè yon polisye. Yon kretyen pa bezwen pè yon polisye,
amwenke li ta fè yon vye zak, paske tout moun fè yon sèl devan lajistis. Pa gen
yon polisye pou kretyen epi yon lòt pou sila yo ki pa kretyen. Dayè, gen
polisye kretyen. Yo p’ap epanye yon kretyen ki ta vle fè rebèl.
Konklizyon
Pòl di : « Gen krentif pou moun ou dwe gen krentif. Gen
respè pou moun ou dwe gen respè » (Women 13.7). Tout kretyen dwe gen
krentif pou polisye yo, sa vle di respekte yo antanke èd lajistis, reprezantan
otorite ki tabli nan peyi a. Se pa paske li pè yo ni paske li pa nan zafè
politik, oubyen ankò paske yo di lalwa pa respekte nan peyi a, men pou konsyans
li (Women 13.5). Se lè yon moun devan tribinal l’ap konnen si lalwa pa respekte
vre. Pwovèb yo di : « Ret
trankil se remèd kò – Evite miyò pase mande padon – Si’m te konnen toujou dèyè - Mache
sou 13 ou pou’w pa pile 14 mwen – Zòrèy pa janm pi long ke tèt – Se mèt kò ki
veye kò». N’ap repete sa Pòl te di
a : « Eske ou ta vle pa pè
chèf, ebyen fè sa ki byen ». Pa di’w pa’t konnen !
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire