Le Gagneur d'ames, #5, 1 Jiye 2014

Le gagneur d'ames, #5, 1e Jiye 2014

Eske yon KRETYEN ka pran POUL

nan EGZAMEN?

Kisa “pran poul” la ye?

“Pran poul” se ekspresyon nan lang kreyòl la ki tradwi nan lang fransè a tankou “tricher”. Yo rele sa « kopye » tou.  Ou triche lè ou twonpe vijilans siveyan an oubyen pwofesè ki bay egzamen an.

Kisa ou panse de yon kamarad k’ap kopye pou li pase ak yon lòt ki pa fè’l e ki pral echwe ? Avèk senserite, plis moun ta prefere kopye a. Nan yon sosyete kote yo plis jije sou reyisit, l’ap difisil pou yon elèv aksepte echwe pandanke li te ka evite sa. Eske yon kretyen dwe aji konsa tou ?

Plizyè fason yo pran poul

Twonpe vijilans yon moun ka fasil, depan de mwayen an. Ou ka pran poul nan gade sou moun, oubyen nan kopye sa ou te pote. Dèfwa, elèv k’ap triche a konn   pote egzamen an. Yo rele sa « plake ». Nan kennenpòt fason yon moun ap pran poul, kè li toujou kase, paske li konnen byen ke sa l’ap fè a pa bon. Antanke limyè, kretyen dwe aji byen devan tout moun. Li pa ka ap siveye pou’l fè yon bon zèv ankachèt, sof nan ka pou evite grandizè (Matye 6.3).

Poukisa anpil moun pran poul ?

Tout moun bezwen reyisi nan lavi yo. Asireman, lekòl se premye kote yon moun pase pou’l kòmanse nan chemen sa, kwake anpil moun pa pase ladan. Pou ou ka vin medsen, avoka oubyen enjenyè, ou bezwen omwen te fè tout klas ou. Eksepte kindègadenn,  gen posiblite pou double, triple e menm kwatriple. Chak klas ou double, triple oubyen kwatriple se ennan, dezan ou twazan de reta. San dout, se pou evite reta sa yo ki fè yon elèv ta vle toujou pase. Pou sa, li p’ap manke pran poul nan egzamen pou li ka reyisi.

Yon kesyon de moral

Premye repons ke tout elèv k’ap kopye bay se: « Mèt, ou pa’t konn pran poul tou ? »   Asireman wi, men se pa tout pwofèsè. Men kèlkeswa verite a, elèv la dwe konprann ke li pa bon pou fè mal lè ou konnen se mal. Pawòl la di : « L’erreur est humaine, mais persévérer dans l’erreur est diabolique ». Se pa paske tout moun ap fè yon bagay ki mal pou’w kontinye fè’l, sitou Bib la mande pou kretyen an pa aji menm jan ak tout moun sou latè (Women 12.2). Pou anpil moun, lamoral pa egziste ankò. Se zafè kèk moun ki vle viv tankou moun lontan. Poutan, Bondye pa chanje (Malachi 3.6), e sitiyasyon lòm antanke pechè pa chanje tou devan Bondye (Som 90). Odimwens, si pou moun ki pa kretyen yo, lamoral kaba, pou kretyen yo li toujou la.  Lamoral se yon ansanm de prensip ki la pou dirije lib aktivite lòm nan sosyete a. Prensip sa yo se Bondye ki te mete yo avan menm latè te ranpli ak moun. Nan Dekalòg la (10 kòmandman yo), nou jwenn anpil prensip ke Bondye mete tankou: “ Piga ou touye moun. Piga ou fè adiltè. Piga ou vòlò. Piga ou bay manti. Respekte papa ou ak manman ou. Se pou ou renmen frè parèy ou tankou ou renmen tèt pa ou » (Matye 19.16). Yo souvan di ke pran poul se “vòlò”.

Kretyen dwe fè ladiferans

Yon kretyen pa Bondye, ni Jezikri ni Sentespri. Kidonk, li pa san defo (parfait). Anplis de sa, kretyen an gen volonte pou li fè sa ki byen ak evite sa ki mal, e Bondye p’ap fòse li nan desizyon li yo. Toutfwa, devwa kretyen pa menm ak devwa tout moun. Vi li t’ap mennen san Kris la te ba li libète pou fè sa li vle, lè sa li te esklav enjistis nan lemond. Tandike vi l’ap mennen nan Kris la ba li libète pou l fè sa ki jis nan Wayòm Bondye  a ak nan lemond (Women 6.20-22). Premye moun kretyen an vyole konfyans nan pran poul la se Bondye. Se pa ni enspektè a, ni siveyan an oubyen pwofesè a. Wa David te di nan Som 139.7 : « Ki bò mwen ta ale pou m pa jwenn ak Ou? Ki bò mwen ta ale pou ou pa wè m devan je ou ? » . Pou kèk moun, Bondye se nan syèl la sèlman Li ye, Li pa sou tè a, se yon ti pase Li fè lè Li bezwen. Pou kèk kretyen, Bondye nan Legliz la chak dimanch maten ak nan sèvis yo. Depi benediksyon fin bay, Bondye monte nan syèl. Konsa pwovèb la tou jwenn plas li : « Depi chat pa la rat pran kay ». Poutan, nan sal egzamen an, Bondye la. Souvan premye vèsè ki nan Som 139 la site pou pale de pwoteksyon Bondye bay kretyen yo tout kote. Ebyen, li la pou tout sa kretyen an ap fè tou. Si li onèt, li p’ap fè sa ki pa dwat paske Bondye ap gade. Pran Bondye pou yon moun ki ka twonpe se pi gwo erè yon kretyen ka fè (Galat 6.7).

Diferans ant pawòl Bondye ak pawòl lèzòm

Non sèlman, gen moun ki pran Bondye pou yon abitan nan syèl, men tou, yo pran Li tou pou yon Sipèmàn. Lè kretyen an andanje, li mande li sekou. Men kou lè a rive pou kretyen an fè devwa li, li chaje makout li ak pretèks. Annou wè kèk diferans…

Sa anpil moun ap di : “ Pran poul se pa anyen. Degaje pa peche. Sa Bib la di : « Moun ki kenbe pawòl li nan tout tibagay, l’a kenbe l nan gwo bagay. Men, moun ki pa serye nan ti bagay, li p’ap serye nan gwo     bagay nonplis.” (Lik 16.10).

Sa anpil moun ap di : Se pase’m bezwen pase. Tout  moun ap fè’l, se pa mwen ki pou pa fè’l 

Sa Bib la di : « Nan tan lontan, nou te nan fè nwa. Men kounyea, paske n’ap viv ansanm nan Senyè a,            nou nan limyè. Se sa ki fè, fòk nou mennen tèt nou tankou moun k’ap viv nan limyè a.Paske limyè a fè moun fè bagay ki bon, bagay ki dwat ak bagay ki vre » (Efezyen 5.8-9)

Sa anpil moun ap di : « Poutèt yon ti poul pou’m retounen al soufri nan yon lòt ane lekòl ?. Menm Bondye wè sa pa anyen.

Sa Bib la di : « Favè Bondye a mande nou pou nou kite move lavi nou t’ap mennen ansanm ak tout move lanvi ki nan lemond, pou nou ka mennen  yon lòt lavi ki kontwole, ki dwat, ki devwe pou Bondye pandan nou sou latè a. » (Tit 2.12)

Move egzanp nan fim yo

Pi gran aktè nou renmen yo se moun ki jwe wòl yo pa janm jwe nan reyalite lavi yo. Nan anpil fim nou gade, modòd la se: “La fin justifie les moyens” ke nou ka konpare ak pwovèb kreyòl sa a: « Chemen lajan pa gen pikan ». Daprè filozofi sa a, sa ki konte se reyisi pa kennenpòt mwayen. Pi bon detektiv yo se moun ki souvan bay manti pou jwenn laverite. Lè yon aktè ap tiye moun ak zam, epe, kouto oubyen ak men, nou wè se bèl bagay. Sa ki pi dwòl ankò, kèk paran pran plezi nan gade jan de fim sa yo ak pitit yo, epi demen yo vle mouri lè pitit yo ap fè vye zak ? Eske sa a pa yon egzanp de : sa’w simen, se li ou rekòlte? Nan yon liv ke Pastè Eliphète Cadet ekri, li di: “Lè yon jèn wè paran li, responsab politik yo ak lòt ap pratike filizofi sa a, li p’ap pran tan pou’l fè menm jan an”. Mank moralite fè anpil moun pa ka dekouvri vrè sans onètete. Dirijan k’ap mennen sèvis la maten an, èske se pa li ki pral pran poul demen nan egzamen an ? Siwi, èske sa pa ta vle di gen 2 Sentespri ? Youn pou dirije sèvis, yon lòt pou ede nou triche. Se kòmsi tout bagay chavire tèt anba. Asireman, Bondye pa pran plezi nan jan de aksyon sa yo.

Solèy leve, lapli ap tonbe

Yon paradòks se 2 bagay k’ap fèt an menm tan ki pa ta dwe fèt. Ou abitye wè lapli ap tonbe, poutan solèy la toujou klere. Dabitid, sa pa ta dwe fèt, men li fèt, e nou aksepte li. Konsa tou, paradòks la ka yon bagay ki vrè epi ki fo an menm tan. Sa ou wè a pa ta dwe sa, men se sa li ye paske li fèt. Menm pastè sa a nou sot site anwo a rakonte ke nan yon egzamen etik kretyèn, yo bare yon pastè ki t’ap pran poul. Ki fyète yon moun ki reyisi nan malonètete ? Ki avni yon ministè, ki avni yo moun k’ap prepare pou al di laverite, epi ki li menm ap pran poul ? Bondye fè ou konn repons la.

Rezilta ou pale de ou

Toujou daprè pastè Cadet, « N’ap viv nan yon mond ki egzije nou randman ak reyisit. Yo jije nou sou sa nou fè, e non sou sa nou ye ». Lesansyèl se bay rezilta. Gen yon mizik payèn ki di : « Byen jwe pou’w genyen...depi’w bay rezilta ». Si ou vle moun renmen ou nan sosyete sa a, se rezilta pou’w bay. Sa pa enpòtan de ki mwayen ou pral pase, depi ou reyisi. Nan yon fim mwen t’ap gade, yon wo fonksyonè nan lapolis la bay yon polisye misyon pou’l al chache pitit li ke yo kidnape. Li di polisye a konsa : « Mwen inyore pa ki mwayen ou pral pase, men pa nenpòt mwayen an, mennen pitit mwen an ban mwen ». Yon bon elèv se pa toujou sila ki premye nan klas la. Ou ka sezi wè se sila ki fè mwayèn 4 la. Wi, paske li bay rezilta kapasite li. Menm si elèv la pote mwayenn 7, yon bon paran dwe mennen ankèt pou’l konnen si pitit li a travay vre, paske yon bagay nou genyen nan malonètete ka disparèt pou tout bon. Dèfwa, li konn twò ta pou tounen dèyè. Konkirans ant elèv se byen, si pa gen pran poul. Men si tout moun motive pou yo twonpe pwofesè a li pa bon. L’ap difisil pou nou wè rezilta sa yo, men si nou gade nan ki eta edikasyon peyi nou ye, nou ka vit konprann ke gen ijans.

Avantaj pa pran poul

Lè yon elèv pa pran poul, li gen anpil avantaj nan klas li, nan egzamen ak pandan tout egzistans li.

Li konnen nivo li : Lè ou konnen nivo ou, ou pa wont lè ou pa fè gwo mwayèn tankou tout moun ki te pran poul. Menmsi se mwayenn 4 ou ta fè nan premye kontwòl, ou gen motivasyon pou’w travay plis paske se rezilta travay ou ki bay mwayèn nan. Se pa menm jan pou yon elèv ki toujou fè mwayenn 6-7 epi yon lè gen pou li devan yon egzamen pou kont li, sitou nan inivèsite. Ou pa bezwen mande sa ki pral rive, e sa lakoz deja anpil elèv ki fin lekòl pa ka ale pi lwen. Rezilta !

Li pa konte sou lòt moun : Yon elèv ki pa nan pran poul pa konte sou lòt elèv. Li p’ap chache bon kote pou’l chita ni reysit li pa depann de yon bon syèj oubyen yon bon siveyan. Lè ou pa konte sou sekou lòt moun, ou konpoze ak fòs kouraj ou. E Bondye la pou jije.

Li alèz nan konpozisyon : Youn nan tout bagay ki pèmèt yon moun konpoze byen, se lè li alèz. Ou ka repase leson yo, fè kalkil nan trankilite, ekri san estrès, konpòte’w tankou moundebyen. Yon senp ti refleksyon ka fè’w sonje yon fòmil ki te chape’w. Tout avantaj sa yo se pou elèv ki konte sou kapasite yo.

Li pa pè siveyan : Lè ou pa nan pran poul, ou p’ap pè siveyan paske ou pa anafè. 2 pi gwo bagay ou gen sou ou se memwa ou ak plim ou. Ke siveyan an estrik (di) ou pa, sa pa konsène’w. Ke li vin fouye’w, sa p’ap twouble’w paske’w konnen ou pa antò.

Li prè pou tout kote : Tout moun ka gen lajan, men tout moun pa reyisi nan lavi yo. Siksè pa vle di pase nan egzamen, men kontinye pase nan tout egzamen. Nicolas de Chamfort te ekri : « Siksè bay siksè menm jan lajan bay lajan ». Si ou vle toujou reyisi, se pou’w toujou konte sou kouray ou. Pou’w toujou konte sou kouray ou se pou’w toujou etidye ak travay. Konsa, tout kote ou pase, siksè’w ap swiv ou.

Kilès ou vle fè plezi ?

Tout kretyen mete yo dakò pou di yo renmen Bondye, yo fou pou Li e yo vle fè tout sa Li mande. Poutan, souvan nou wè renmen sa a se nan bouch li pi fasil, aksyon yo difisil. Paske nan 1 Jan 5.3, men sa apot la di : « Nou renmen Bondye, lè nou fè tou sa Li mande nou fè. Sa Bondye mande nou fè yo pa twò difisil pase sa». Si ou renmen Bondye, se Li ou va fè plezi. Kijan menm ou va rive fè sa si ou pa onèt devan lòm ? Jezi te di nan Matye 6.14-15: « Si nou padone moun lè yo fè nou mal, Papa nou ki nan syèl la va padone nou tou. Men, si nou pa padone moun lè yo fè nou mal, Papa nou p’ap padone peche nou yo nonplis ». Wi, Bondye ka padone nou, men Li mande pou nou padone frè nou avan. Se sanse menm prensip la nan 1 Jan 4.20 an : « Si yon moun di : mwen renmen Bondye, pou anmenmtan pou l rayi frè l, moun sa a ap bay manti. Paske, si li pa renmen frè’l, yon moun li ka wè, li pa ka renmen Bondye li pa ka wè. » Se menm jan ankò pou yon kretyen ki ta di li gen krentif pou Bondye. Si li pa gen krentif pou siveyan an, pwofesè a li ka wè, kòman l’ap fè gen krentif pou Bondye li pa ka wè ? Si w’ap mal fè Levanjil sou latè, èske ou pral fè’l pi byen nan Wayòm nan ? Oubyen, èske w’ap ka antre ladan ? (Matye 7.21) Levanjil !

Ou ka kòmanse jodi a

Youn nan pi gran prèv lanmou Bondye pou tout moun sèke Li toujou prè pou’L padone, depi gen konfesyon pou peche a (1 Jan 1.8-9). Si ou rekonèt ke ou te konn pran poul, Bondye va padone ou, e otomatikman, ou va jwenn lajwa pou’w kontinye etid ou nan kalm ak onètete. Si sa ta rive ou fin lekòl deja, ou ka toujou  ankouraje lòt moun pa fè sa. Bondye tout kote, L’ap veye tout bagay !

Konklizyon

Pa gen yon moun nan lemond ki ta renmen echwe. Poutan, echèk la fè pati lavi a tou. Sa ki enpòtan se pa kite echèk la fèw dekouraje ni bay vag. Yon timoun yon lane k’ap mache te pase anpil traka nan mwa avan yo pou’l te chita, rale, kanpe ak mache. Atout kriye li te konn kriye, yon bebe pa janm dekouraje leve pou li reeseye. E li toujou reyisi alafen. Yon elèv ki pè echwe p’ap dakò yo rele li « bebe», poutan yon bebe fè kè lemond kontan pase li. Albert Einstein (Albè Achtay-n) ki te viv nan lane 1879-1955 te yon fizisyen alman. Li te pran pri Nobèl nan lane 1921. Yo aprann ke misye te tèlman gen difikilte pou pale byen ke menm paran li te kwè li pa’t nòmal. Pwofesè li te di ke Albert pa’t ka aprann byen lekòl. Kamarad klas li te meprize li. Nan premye egzamen pou li te antre nan inivèsite, li te echwe. Epoutan, Albert se youn nan pi gran Nèg Save ke lemond konnen. Jiskaprezan, y’ap etidye li lekòl nan matyè Fizik ak Chimi. Nan lòt gran peyi, fòmil li te envante ap etidye nan gwo inivisitè. Eske w’ap kite pè echwe fè ou peche kont Bondye nan pran poul oubyen ou pral travay pou’w montre onètete’w devan Bondye e devan lòm? Desizyon an nan men’w paske yon kretyen pa dwe pran poul nan egzamen! Pa di’w pa’t konnen ■